Przejmująca jest liturgia Wielkiego Piątku. Uobecnia ofiarę krzyżową dokonaną przez Chrystusa na Wzgórzu Kalwaryjskim. Łączy opis Męki Pańskiej zakończonej modlitwą powszechną wraz z adoracją krzyża skutkującą przyjęciem jego owocu – komunii św.

Modlitwa powszechna wypełniona jest najważniejszymi etapami historii zbawienia. Zamieszcza pamięć o Żydach – naszych starszych braciach w wierze – jak ich niejednokrotnie określał Jan Paweł II.

Przez całe wieki ziemia polska była dla nich bardzo przyjazna. Żyd wyznania mojżeszowego, starszy brat Polaka katolika. Dziwne rodzeństwo. Historia Polski niejednokrotnie podkreśla dość trudne braterstwo. Jakbyśmy się nie lubili, a jednak przez wieki skazani na siebie. Razem mieszkający na ziemi polskiej. Dużo nas łączyło, ale i wiele dzieliło. Łączyła nas ziemia. Dla Polaków była ona nasza, ojczysta ziemia. Dla Żydów – niejednokrotnie stacją do utraconego przed wiekami własnego państwa. Łączyła nas silna wiara z bogatą obrzędowością. Dla Żydów – religia mojżeszowa. Dla Polaków – chrześcijaństwo. Praca nas również łączyła. Przez narody europejskie, tak Polak jak i Żyd byli uważani za ludzi bardzo pracowitych. Polacy bardziej wierzyli w ciężką robotę – na roli, w przemyśle. Żydzi hołdowali zasadzie, żeby się mniej narobić, a więcej zarobić. Bardzo cenili sobie handel, a także rzemiosło. Niejednokrotnie powtarzali, że lepsze jest deko handlu niż kilogram pracy. Żydzi przez całe lata uczyli Polaków niezwykłej solidarności. Oni sobie wzajemnie pomagali. Polacy często sobie zazdrościli. W Stanach Zjednoczonych obecnie żyje kilkaset tysięcy Żydów. Polaków zamieszkuje tam ok. 10 mln. Amerykańscy Żydzi w trosce o swój naród wymuszają w rządach amerykańskich i europejskich przychylne decyzje dla swego rozwoju. Polonia amerykańska, choć bardzo dużo pomaga swemu narodowi, to jednak nie jest władna posiadać takiego nacisku na rządzących w państwach europejskich czy amerykańskich.

Polska była przez wieki wspólnym domem – tak dla Polaków, jak i dla Żydów. Na różny jednak sposób troszczyli się o jej rozwój. Tym, co łączy Żydów z całego świata jest bez wątpienia daleko idący szacunek i przywiązanie do edukacji. W Talmudzie, który jest wykładnią Pięcioksięgu Mojżesza zwracają na siebie uwagę trzy teksty. Według jednego z nich: „Oddech dzieci biegnących do szkoły podtrzymuje istnienie świata.” W drugim zapisano: „Dzieci nie wolno odrywać od nauki, nawet do budowania synagogi.” Trzeci przestrzega: „Miasto, w którym nie ma dzieci szkolnych ulegnie zagładzie.” Nauka zajmuje bardzo ważne miejsce w życiu Żydów. Szczególną troską otacza się edukację dzieci. W społeczności żydowskiej największym uznaniem darzeni są ludzie wykształceni. Ich domeną są wolne zawody: medycyna, prawo. Od lat byli właścicielami banków i środków społecznego przekazu.

Żydzi przed wojną stanowili w Wadowicach 20-procentowy odsetek ludności miasta. Byli zorganizowani we własnej gminie wyznaniowej – kahał. W latach 1885 – 1889 zbudowali synagogę mogącą pomieścić 700 osób. W naszym mieście nie dorobili się własnej szkoły wyznaniowej. Posyłali swoje dzieci do szkół publicznych. W szkołach podstawowych co czwarty uczeń był wyznania mojżeszowego, w gimnazjum było ich zaledwie kilku w klasie.

Tragedia shoah, czyli ludobójstwa narodu żydowskiego, realizowanego przez okupanta niemieckiego, dotknęła również Wadowice. Okupant zniszczył synagogę, a Żydów, których wcześniej zgromadził w getcie wywiózł na zagładę do Auschwitz.

Po latach znów odżywa w naszej świadomości historia trudnej bliskości Żyda i Polaka na naszej ziemi. Niejednokrotnie było to bardzo uciążliwe sąsiedztwo. Dzisiaj jeden drugiego oskarża mając pod ręką wiele argumentów. Przez lata doświadczaliśmy, że nie był to łatwy związek. Mamy jednak świadomość, że Żydzi – wieczni tułacze – znajdowali dom na naszej ziemi. Stąd przez całe lata się nie ruszali. Do innych krajów europejskich nie było im po drodze. Polska, która obecnie jest niejednokrotnie przez nich oskarżana, dawała bezdomnym Żydom schronienie. Królewskie miasto Wadowice również z wielką godnością i szacunkiem traktowało Synów Abrahama.

Ks. Infułat

Przeczytaj więcej